DE PASTOORS VAN ELDEN

door LUCAS VAN ELDEN

Zoals jullie in het vorige Kringbulletin konden lezen, lukte het ons niet om dit artikeltje op tijd bij de redactie van het Kringbulletin in te leveren. Tragische familieomstandigheden waren hier de oorzaak van. We proberen de draad weer op te pakken. Hier volgt dan nummer 3 in de reeks van 5 artikeltjes van de hand van Lucas van Elden. Zo’n drie jaar geleden (om precies te zijn op 10 december 2004) tekende Kardinaal Simonis het decreet, waarin de opheffing van de Heilige Lucasparochie te Elden bekend werd gemaakt. Tezamen met de Heilige Lucasparochie werd ook de Heilige Geest/Heilig Sacramentsparochie in Arnhem-Zuid opgeheven. Een nieuwe parochie in Arnhem-Zuid zag het daglicht; de Emmausparochie. De officiële datum van deze gebeurtenissen was 1 januari 2005.Na ruim 207 jaar hield de Heilige Lucasparochie op te bestaan. Dat hield in dat Elden geen eigen parochie meer had, Rooms-katholiek Elden ging op in een groter verband. Met deze gebeurtenis kwam er ook een einde aan de titel: “Pastoor van Elden”. De opheffing van de Heilige Lucasparochie en daarmee het verdwijnen van de titel “Pastoor van Elden” lijkt ons interessant genoeg om alle pastoors van Elden - voor zover bekend – eens te vermelden in een chronologische lijst. Maar voordat we dat gaan doen, gaan we eerst met grote stappen door de Rooms-katholieke kerkgeschiedenis van Elden.

EMMAUSPAROCHIE
De Heilige Lucaskerk en voormalige pastorie van de Heilige Lucasparochie te Elden zijn na de oprichting van de Emmausparochie op 1 januari 2005 het kerkelijk centrum van heel Arnhem-Zuid geworden. Vanuit deze locatie worden Rooms-katholieke Arnhemmers en Eldenaren – kerkelijk gezien – bestuurd. De kerkrechtelijke vertegenwoordiger van al deze mensen is momenteel Pastoor A. Lurvink.

HEILIGE LUCASPAROCHIE
Pastoor A. Lurvink (de eerste pastoor van de Emmausparochie) is de laatste pastoor van de Heilige Lucasparochie, en daarmee ook de laatste “Pastoor van Elden”. De geschiedenis van de Heilige Lucasparochie begint op 10 februari 1797. Pastoor H. Brouwer legt op die datum vast, op de eerste bladzijde van het doopboek, dat er een nieuwe “R.C. Gemeente van Elden” is opgericht. Officieel is er dan nog geen sprake van een parochie, maar van een Rooms-katholieke Statie. Op 30 april 1855 zijn de wetten in Nederland zo aangepast, dat er officieel gesproken mag worden van de Heilige Lucasparochie. Dit heeft alles te maken met het feit, dat Nederland vanaf de Beeldenstorm een missiegebied is geweest.

ELDEN, EEN DORPJE IN EEN MISSIEGEBIED
In 1566 breekt in het dorpje Steenvoorde (in het huidige België) de Beeldenstorm uit. Zo’n twintig jaar later zijn die gevolgen merkbaar in Elden. De huidige Bonifatiuskerk, het witte kerkje aan de Huissense Dijk, wordt dan officieel een Gereformeerde kerk. Een groot gedeelte van de huidige kerktoren stamt nog uit die tijd. Als stenen kunnen spreken…
Het Rooms-katholieke geloof wordt in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (de noordelijke Nederlanden) verboden en zo ook in Elden. Het gebied van de noordelijke Nederlanden wordt beschouwd als een missiegebied en wordt ook wel aangeduid als: Hollandse Zending. In het geheim worden er in Elden Rooms-katholieke kerkdiensten gehouden, dat gebeurd in zogenoemde schuil- of schuurkerken. Volgens overlevering is er in de voorloper van de huidige boerderij Elderhof zo’n schuilkerk. De stadskapelaans van Huissen dragen in die periode de verantwoording voor de Rooms-katholieke Eldenaren, en krijgen in die periode de titel van “Missiepastoor van Elden”. Huissen is in die periode een deel van het Hertogdom Kleef en daar is het Rooms-katholieke geloof niet verboden. Deze periode duurt tot 1795, onder invloed van de Fransen, is het Rooms-katholieke geloof niet meer verboden. Toch duurt het nog tot het midden van de 19de eeuw, dat Nederland missiegebied “af” is.

Ansichtkaart uit ±1955, de Bonifatiuskerk aan de Huissense dijk
De Bonifatiuskerk aan de Huissense Dijk.
Als de stenen van de toren eens konden spreken…
(Bron: ansichtkaart uit de collectie van Herman Hoogveld Sr., Elden)

HEILIGE BONIFATIUSPAROCHIE
Voor de Beeldenstorm is er in Elden sprake van een Heilige Bonifatiusparochie. Wanneer die is opgericht is niet bekend, vast staat dat er al voor 1342 sprake moet zijn geweest van deze parochie. In dat jaar wordt er voor het eerst melding gemaakt van “de kerk van Elden”.Dit feit wordt namelijk vermeld in een transcriptie van een aflaatbrief in het Missaal van Elden, dit missaal bevindt zich in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag.

EEN LIJST MET PASTOORS
Het spreekt voor zich, hoe verder we in de tijd terug gaan hoe onnauwkeuriger de gegevens worden. Kunnen we in het begin van de lijst de volledige data van aanstelling en beëindiging vermelden. Verder terug geven we alleen de jaartallen van vermelding weer. En in het geval van Pastoor Steven van Delen zelfs helemaal geen jaartal. Ook dienen we nog even te vermelden; de cursief gedrukte personen dragen officieel de titel “Missiepastoor van Elden”. Hoewel ze in het dagelijkse leven gewoon bekend hebben gestaan als “Pastoor van Elden”.

Overlijdensprentje C. de Vries (1782-1832)
Het overlijdensprentje van Carolus de Vries, pastoor te Elden.
Missiepastoor te Elden van 1814 tot 1832.
(Bron: Katholiek Documentatie Centrum, Nijmegen)

A. Lurvink ... 01-09-1998 - 01-01-2005
Th. van ’t Erve ... 01-07-1997 - 01-09-1998
H. Erdhuizen ... 01-08-1995 - 01-07-1997
Th. van ’t Erve ... 01-07-1994 - 01-08-1995
A.J.M. Morsink ... 01-09-1987 - 01-07-1994
J.H.M. Eppink ... 01-09-1980 - 01-09-1987
F.H.W. Cappetti ... 01-05-1971 - 01-09-1980
W.A.A. Assink ... 26-12-1970 - 01-05-1971
J.A. Klasen ... 01-09-1970 - 26-12-1970
H.H. Mali ... 11-10-1968 - 01-09-1970
H.J.A. Bonke ... 05-09-1958 - 06-10-1968
F.J. Schimmel ... 07-01-1938 - 26-08-1958
J.A. Korbeld ... (?)-05-1937 - 18-12-1937
H.H.M. Wilens ... (?)-10-1932 - 23-05-1937
G.Th.
Horstink ... 22-02-1924 - 15-10-1932
H.J.I. Groenestege ... 28-04-1922 - 06-02-1924
G
.A.J. Wessels ... 22-08-1913 - 13-04-1922
E
.P.J.M. Verhaak ... 01-11-1912 - 26-07-1913
A.J. Jansen ... 20-03-1891 - 30-12-1912
M. Cla
assen ... 21-03-1868 - 19-03-1891
G.L. van Lith ... 04-01-1855 - 08-02-1868

L.F. Huberts ... (?)-01-1841 - 04-01-1855
G. de Reuver ... (?)-08-1832 - (?)-01-1841
C. de Vries ... 07-02-1814 - 15-08-1832
H. Brouwer ... 10-02-1797 - 13-10-1813

Wilhelmus Peters ... 1786 - 1797
Christianus van Eijmeren ... 1732 - 1786
Johannes Leppingh ... 1717 - 1732
Laurentius Pilsen ... 1686 - 1717
Jacobus Hellingh ... 1662 - 1669
Jacobus Verhaar ... 1660 - 1662
Bernardus Engelen ... 1646 - 1659
Alardus Palmert ... 1635 - 1646
(?) Meteren ... 1632 - 1633
Theodorus de Poorter ... 1627 - 1632

Godefridus van Lottem ... 1574, 1583
Mattijs van Gestel .. 1572 - 1574
Henrick van Reet ... 1570
(?) van Dort ... 1555
Jasper van Delen ... 1539 - 1552
Steven van Delen
Johan van Heze van Rade ... 1486, 1492

NAWOORD
Rooms-katholiek Elden in vogelvlucht en daarbij een zo volledig mogelijke lijst van de pastoors van Elden. De lijst is, zoals gezegd zo volledig mogelijk, toch zijn er de nodige hiaten. Aanvullingen, liefst met bronvermelding, zijn altijd welkom. Via het parochiecentrum van de Emmausparochie aan de Rijksweg-West te Elden of het e-mailadres info@lucasvanelden.nl zijn wij bereikbaar.

BRONNEN
Archief:
Emmausparochie, Arnhem-Zuid
Internet:
www.wikipedia.nl
www.lucasvanelden.nl
Literatuur:
Parochiebladen Emmausparochie, Arnhem-Zuid
Parochiebladen Heilige Lucasparochie, Elden
Snuffelarijen rondom Lucas, René Maassen, Elden, 1997


© 2008-2014 Lucas van Elden, Arnhem.