SNUFFELAAR

door LUCAS VAN ELDEN

Stil was november 2006 voorbijgegaan. Geen toespraken en geen felicitaties, niets van dat alles. Eerlijkheidshalve moeten we erkennen, dat we daar eigenlijk ook niet op zaten te wachten! Toch hadden wij iets te vieren, het was namelijk precies tien jaar geleden dat ons eerste historische artikeltje verscheen in het parochieblad van de voormalige Heilige Lucasparochie te Elden.

EEN TERUGBLIK
Het was in het najaar van 1996, dat we werden benaderd door iemand van de redactie van het parochieblad van de Heilige Lucasparochie. Ze zochten iemand, die – in het kader van het naderende jubileumjaar – iets over de geschiedenis van de parochie wilde schrijven. We stemden toe. Tijdens de voorbereiding, voor het eerste artikeltje, bleek dat er al eerder over de geschiedenis van de Heilige Lucasparochie was gepubliceerd. Dit was gebeurd in het najaar van 1927 ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de vooroorlogse Heilige Lucaskerk. Deze artikeltjes waren geschreven door Snuffelaar. Het was duidelijk dat dit een pseudoniem was. “Waarom ook niet een pseudoniem gebruiken?”: was onze gedachte. Zo gebeurde het, dat het eerst artikeltje in november 1996 ging over Snuffelaar, en dat we die schreven onder de naam Snuffelaar II. In totaal verschenen er tien artikeltjes ter gelegenheid van het 200-jarig jubileum van de Heilige Lucasparochie. Het laatste artikeltje verscheen in maart 1998. De lezers van het parochieblad reageerden enthousiast, zelfs van buiten de parochie kwamen er leuke reacties. De enthousiaste reacties werden door de redactie beschouwd als “een roep om meer”, het verzoek om door te gaan was daar. We besloten door te gaan. Om een duidelijk verschil met de 10 “jubileumartikeltjes” te creëren, werd er gekozen voor een nieuwe titel en een nieuwe pseudoniem. In mei 1998 was het zover, “Parochiegeschiedenis 1” met als subtitel “De stadskapelaans” werd door Lucas van Elden aan het papier toevertrouwd! Vele historische artikeltjes volgden. Aangepast aan alle veranderingen in Rooms-katholiek Arnhem-Zuid/Elden bleven we de artikeltjes schrijven. Zo werd op 1 januari 2001 ons werkgebied vergroot; de Heilige Lucasparochie en de Heilige Geest-/Heilig Sacramentsparochie gingen intensiever samenwerken. Op 1 januari 2005 volgde uiteindelijk de opheffing van de parochies en zag één nieuwe parochie voor heel Arnhem-Zuid het daglicht: de Emmausparochie. Van de “Malburgse kist” tot de “Troffel van een pastoor” vele artikeltjes werden aan het papier toevertrouwd. Onlangs werd het 64ste artikeltje, met de titel “Archiefjes 14 – Voor geloof en paus (3, slot)” naar de redactie gemaild.

SNUFFELAAR
We vermeldden hem al; Snuffelaar, de persoon in wiens voetsporen wij zijn getreden. In het najaar van 1927 schreef hij vijf artikelen voor een lokale krant. De artikelen waren onderdeel van de rubriek “Uit de historie der Betuwe” en kregen de titel “Geschiedkundige snuffelarijen uit Elden’s parochie I t/m V”. Deze artikelen vonden we in 1996 in het archief van de voormalige Heilige Lucasparochie, ze waren netjes uit de krant geknipt. Helaas konden we niet achterhalen in welke krant deze rubriek werd gepubliceerd, ook speurwerk in het Gelders Documentatie Centrum te Arnhem en in de bibliotheek van de Radboud Universiteit te Nijmegen leverde geen resultaat op. Het leek erop dat we de identiteit van Snuffelaar niet konden achterhalen. Toch kwam er uit onverwachte hoek het antwoord. Er waren namelijk Eldenaren, die Snuffelaar persoonlijk kenden! Niemand minder dan Meester Beekman, de eerste hoofdonderwijzer van de Sint Jozefschool bleek de persoon achter Snuffelaar te zijn.

EEN LEUKE VONDST
Eind vorig jaar waren we weer aan het speuren in de bibliotheek van de Radboud Universiteit, we waren bezig met een zoektocht naar een Eldense zoeaaf. Bladerend door een verzamelband van de Katholieke Illustratie uit het jaar 1928 vonden we opeens een artikeltje, die ondertekend was met… Snuffelaar. Het was een artikeltje in de rubriek “Een bladzijde voor de jeugd”. Verrast verlegden we onze aandacht. De Eldense zoeaaf was even niet meer nummer 1, maar was gepasseerd door Snuffelaar alias Meester Beekman. “Zou Meester Beekman ook als Snuffelaar in de Katholieke Illustratie gepubliceerd hebben?”: ging door onze gedachte. De schrijfstijl kwam ons in ieder geval bekend voor. Het artikeltje droeg de titel “wat maart ons te zien geeft” en ging over een plant aan de waterkant; de dotterbloem.

“Van de dotterbloem kunnen we nog geen bloem drogen, we doen beter met te wachten, totdat de bloemen volop in bloei staan.
En dan moeten we ze drogen tusschen vellen filtreerpapier, die we telkens weer ververschen,
omdat de steel zoo sappig is en dus maar langzaam kan drogen.
Een volgende wandeling gaan we eens den boschkant op.
SNUFFELAAR”

MEESTER BEEKMAN
Toen op 1 november 1921 de Rooms-katholieke Sint Jozefschool te Elden werd opgericht, werd Meester A.A. Beekman aangesteld als hoofdonderwijzer. Voor zijn komst naar Elden was Meester Beekman onderwijzer op de fraterschool aan de Utrechtseweg te Arnhem. Tot 1932 verbleef Meester Beekman in Elden, dat jaar verruilde hij het Over-Betuwse dorpje voor de grote stad Amsterdam. Toch wist Meester Beekman de weg naar Elden terug te vinden, regelmatig keerde hij terug voor een bezoek aan familie of kennissen. Ook vanuit Elden wisten de vele kennissen van Meester Beekman de weg naar Amsterdam te vinden. Zo vereerden Zuster Vita en Zuster Antona Maria (op de onderstaande foto de rug gezien) van de Congregatie Onze Lieve Vrouwe van Amersfoort, in de jaren veertig van de vorige eeuw Meester Beekman met een bezoek in Amsterdam.

Zuster Vita en Zuster Antona Maria brengen een bezoek aan Meester Beekman in Amsterdam
(foto uit de collectie van H. Hoogveld Sr.)

Meester Beekman woonde in Elden rechts naast de Sint Jozefschool. Zijn woning stond op de plaats waar het huidige houten administratie gebouwtje staat. Vele Eldense anekdotes over Meester Beekman zijn opgetekend in de diverse jubileumboeken over de Sint Jozefschool. Hieronder nogmaals een afbeelding van een schrijvende Meester Beekman alias Snuffelaar.

Meester Beekman alias Snuffelaar
(foto uit de collectie van H. Hoogveld Sr.)

NAWOORD
De komende tijd zullen we ook voor het Kringbulletin van de Historische Kring Elden in de voetsporen treden van Snuffelaar. Precies 80 jaar na het verschijnen van zijn vijf artikelen in een plaatselijke krant - ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van de vooroorlogse Heilige Lucaskerk – zullen wij, ter ere van het 25-jarig jubileum van de Historische Kring Elden, eveneens een vijftal artikelen aan het papier toevertrouwen!

BRONVERMELDING
Internet:
www.lucasvanelden.nl
Literatuur:
75 1921-1996 R.K. Basisschool St. Jozef Elden, Elden, juni 1997
Julia- en Jozefschool 60 jaar Elden – 1921-1981, Arnhem, mei 1981
Katholieke Illustratie nummer 27 jaargang 62 (28 maart 1928), Haarlem, 1928


© 2008-2014 Lucas van Elden, Arnhem.